شبكه اخبار اقتصادي و دارايي ايران
چهارشنبه 27 فروردين 1393   12:20:14
گفتگو
گفت‌وگويي درباره آنها كه بايد بيشتر ماليات بدهند نظام مالياتي كشور از مهم‌ترين سازما‌ن‌هاي حاكميتي و نهاد موثر در كاركرد درست و پوياي اقتصاد است.

در اين ميان، بخش توجه‌برانگيز اين نظام مالياتي سازماني است كه عملكرد آن بر حوزه مؤديان بزرگ مالياتي متمركز است. اين عملكرد و نقش از آنجا اهميت مي‌يابد كه با توسعه هرچه بيشتر اقتصاد،‌ سهم شركت‌ها و موسسه‌هاي بزرگ و غول‌آسا در اداره اقتصاد روز به روز بيشتر مي‌شود. سازوكار تامين درآمد مالياتي دولت از درآمدهاي هنگفت اين گروه از پيچيدگي زياد برخوردار است: عملياتي پيچيده براي جلوگيري از فرار مالياتي.

با بهروز مهدلو، مدير‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كل سابق امور مالياتي مؤديان بزرگ كه به‌تازگي به سمت مديريت اداره امور مالياتي غرب استان تهران منصوب شده، در اين زمينه گفت‌وگو كرده‌ايم.

***

پديده فرار مالياتي را چگونه ارزيابي مي‌كنيد و به‌منظور پيشگيري از اين پديده به دولت چه راهكارهايي را پيشنهاد مي‌دهيد؟

در كشورهايي كه سيستم‌هاي مالياتي آنها مجهز به سيستم اطلاعاتي قوي و امكانات مختلفي باشد بالطبع فرار مالياتي در آنها كمتر است و اين در حالي است كه به‌طور دقيق نمي‌توان آماري را در رابطه با اين پديده ارائه كرد. در‌حال‌حاضر ريشه فرار مالياتي به سيستم‌هاي كنترلي و اطلاعاتي بازمي‌گردد، در نتيجه هرچه سيستم‌ها و بانك‌هاي اطلاعاتي به روش دقيقي عمل كنند دستيابي به ماليات واقعي مودي امكان‌پذيرتر خواهد بود و از تداوم روند فزاينده فرار مالياتي پيشگيري خواهد شد.

ارزيابي خود را از روند تخلف مالياتي در ميان مؤديان بزرگ تشريح كنيد؟‌

در رابطه با مؤديان بزرگ به‌خاطر شرايط خاص حاكم در اداره ‌كل ريسك كتمان درآمد كمتر از مراكز ديگر است، به همين دليل مودي ريسك نمي‌‌‌كند كه اطلاعات، اسناد و مدارك را كتمان كند، در نتيجه فرارمالياتي در ميان مؤديان بزرگ از ‌‌‌كمترين نسبت برخوردار است. همچنين به‌‌دليل فعاليت گسترده مؤديان اطلاعات به‌صورت شفاف در اختيار سازمان قرار مي‌گيرد. درحال‌حاضر از آنجا كه اجتناب از پرداخت ماليات فعاليتي به ظاهر قانوني است، ازاين‌رو بيشتر از فرار مالياتي در معرض ديد است. به عبارت ديگر اجتناب از ماليات يك نوع سوء‌استفاده از قوانين مالياتي است كه مؤديان به وسيله آن خود را به نحوي از افراد مشمول ماليات كنار مي‌زنند بنابراين اجتناب مالياتي، قانوني و براي كاهش تعهدات مالياتي فرد با دورزدن قانون يا استفاده كامل از ظرايف قانوني است، اما تقلب يا فرار مالياتي، غيرقانوني و مبادرت عمدي به اعمال خلاف قانون مانند گزارش غيرواقعي درآمد و فروش، كسورات و تنظيم اظهارنامه‌هاست كه نظام مالياتي در شرايط آرماني بايد قابليت مقابله با هر دو نوع فرار مالياتي را داشته باشد.

با توجه به اينكه اندازه‌گيري ميزان دقيق فرار مالياتي در ايران، با مشكلاتي روبه‌رو بوده است، در رابطه با شناسايي مؤديان بزرگ متخلف چه راهكارهايي را در پيش گرفتيد؟

در رابطه با تخلف درصد كل فرار مالياتي درمورد مؤديان بزرگ با ارجاع اطلاعات به اداره ‌‌‌كل براي مودي متخلف برگ تشخيص متمم صادر و جرايم آنها وصول مي‌‌‌‌‌‌‌‌شود. در صورتي كه مؤدي مالياتي در زمان مقرر نسبت به پرداخت جريمه اقدام نكند سازمان امور مؤديان مالياتي در اين بخش به‌‌دليل تعداد محدود پرونده‌ها و حضور كارشناسان خبره اجازه رسوب ماليات‌ها را نمي‌دهد، به اين علت كه ارقام مالياتي ارقام قابل‌توجه و اثر‌گذار در وصولي است ازاين‌رو روند پيگيري يك پرونده از ابتدا تا انتها انجام مي‌شود تا دولت بتواند به اهداف موردنظر در زمينه وصول ماليات دست يابد. درحال‌حاضر درصد فرار مالياتي مؤديان بزرگ بسيار محدود است در 10 سال گذشته از يك هزار و 500 پرونده موجود بيش ‌از 20 پرونده تخلف ثبتي اطلاعاتي ارسال و منجر به متمم شده است. 

يكي از مهم‌ترين عوامل موثر در تضعيف و نبود اثر بخشي سياست‌هاي مالياتي، پيچيدگي و ابهام در قوانين و مقررات مالياتي است، اتخاذ سياست‌هاي فعلي را در زمينه پيشگيري از فرار مالياتي به خصوص مؤديان بزرگ چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟

ماليات براي ثبات برنامه‌ريزي براي ارائه خدمات تحت عناوين مختلف وصول مي‌شود. درآمد حاصل از ماليات، به‌عنوان مهم‌ترين منبع تغذيه بودجه دولت‌ها به حساب مي‌آيد و در كشورهايي كه ماليات از نظام قانوني و مردمي برخوردار است، بيش از 60 درصد بودجه عمومي را تشكيل مي‌دهد. در ايران نيز بر اساس برنامه‌ريزي‌هاي انجام شده توسط دولت، وزارت اقتصاد و سازمان امور مالياتي، سال 1390 سال جهاد اقتصادي و سال تحول مالياتي براي اجراي پروژه طرح جامع مالياتي نام‌گذاري شده است. بر اساس طرح فوق، بانك اطلاعاتي در زمينه وصول ماليات‌ها به‌صورت گسترده عمل خواهد كرد تا سازمان مالياتي بتواند مؤديان بزرگ مالياتي را شناسايي كند. طي سال‌هاي گذشته مقدمات اجرايي طرح جامع مالياتي انجام و در سال‌‌جاري روند اجرايي كار آغاز خواهد شد به گونه‌اي كه پيش‌بيني مي‌شود سال 1390 سال ويژه و نقطه‌عطفي براي اجراي طرح جامع مالياتي در كشور خواهد بود.

اقتصاد زيرزميني يكي از عوامل اصلي فرار مالياتي در كشور محسوب مي‌شود، به‌منظور پيشگيري از اين پديده دولت بايد چه سياست‌هايي را اتخاذ كند؟

تنها راه كاهش فرار مالياتي وجود دستگاه‌هاي نظارتي قوي و بانك‌هاي اطلاعاتي گسترده است، بالطبع هرچه سيستم سازمان مالياتي به سيستم اطلاعات فعاليت‌هاي اقتصادي به‌روز شود همكاران در زمينه پيشگيري فرار مالياتي تمامي تلاش‌ خود را خواهند كرد و فعاليت‌هاي زيرزميني شناسايي خواهد شد.

درحال‌حاضر اجراي قانون ماليات بر ارزش‌افزوده در زمينه حمايت از توليد گام برمي‌دارد به عقيده شما در زمينه پيشگيري از پديده فرارمالياتي اجراي اين طرح داراي چه اثرات مثبتي خواهد بود؟

اجراي قانون ماليات بر ارزش‌افزوده نقش بسزايي را در زمينه پيشگيري از فرار مالياتي در كشور دارد. به‌هر‌حال از سال 87 قانون ماليات بر ارزش‌افزوده اجرايي شد، پس از مصوبات دستگاه‌هاي قانون‌گذار يك منبع جديد مالياتي معرفي شد. از اهداف اجرايي قانون تامين منابع پاك دولت مبتني بر ماليات بر مصرف است كه به مصرف‌كننده منتقل مي‌شود؛ اين قانون در حمايت از توليد قدم برمي‌دارد، مصرف را بهينه و منابع درآمدي و فعالان اقتصادي را به‌صورت شفاف به سازمان مالياتي منعكس مي‌كند. ماليات بر ارزش‌افزوده مابه‌التفاوت ارزش ستانده و ارزش داده و يك نوع ماليات چندمرحله‌اي است كه در مراحل مختلف زنجيره‌اي واردات، توليد و توزيع براساس درصدي از ارزش‌افزوده كالاهاي توليد شده يا خدمات ارائه شده در هر مرحله اخذ مي‌شود. ازاين‌رو دولت نهم و دهم باوجود سياست‌هاي مناسبي‌كه در امر تشويق مؤديان به پرداخت ماليات اتخاذ كرده است، نيز بايد با ايجاد راهكارهاي تاثيرگذارتر چالش‌هاي گوناگون نظام مالياتي را برطرف كند تا ضمن نقش‌آفريني در مديريت اقتصاد موجب رونق اقتصادي افزايش درآمدهاي مالياتي قابل‌اتكا براي دولت و توسعه عدالت مالياتي و ... شود.

در تعريف مؤدي بزرگ مالياتي ملاك‌هايي مانند اندازه كمي و كيفي چه جايگاهي دارد؟

با راه‌اندازي اداره كل مؤديان بزرگ مالياتي در سال 80 ميزان فعاليت و گردش مالي در انتخاب شركت‌ها براي شناسايي مؤديان بزرگ تاثير‌گذار شد. اين درحالي است كه پارامترهاي كمي همچون بزرگي تعداد كاركنان و اندازه كيفي جزء شاخصه‌هاي مهم براي مؤديان بزرگ نبوده و اين عوامل بيشتر شامل شركت‌هاي دولتي شده، در حالي‌كه زمان آن فرا رسيده سازمان امور مالياتي براي شناسايي و الحاق مؤديان بزرگ اعم از اشخاص حقوقي خصوصي و اشخاص حقيقي بايد اقدام‌هاي بزرگي را انجام دهند كه هم‌اكنون پيش‌زمينه‌هاي آن توسط رئيس كل امور مالياتي كشور فراهم شده است.

با توجه به اينكه حمايت از بخش‌خصوصي يكي از راهكارهاي تحول در نظام مالياتي محسوب مي‌شود، سياست‌هاي دولت را در اين زمينه چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟

دولت با حمايت از بخش‌خصوصي امسال را سال تحول در نظام مالياتي كشور نام‌گذاري كرد. اجراي سياست‌هاي اصل 44 قانون اساسي و واگذاري شركت‌هاي دولتي به بخش‌خصوصي درواقع نقش بخش‌خصوصي را در فعاليت‌هاي اقتصادي جامعه پررنگ‌تر كرد. اعمال سياست‌هاي فوق حمايت‌هايي است كه توسط دولت و وزارت اقتصاد در رابطه با پيشگيري از پديده مالياتي انجام شد و زمينه را براي ايجاد رقابت بخش‌خصوصي با دولت فراهم كرد.

در رابطه با گردآوري اطلاعات اشخاص و شركت‌ها آيا نيازمند تدوين قانون مدوني هستيم؟

نبود سيستم جامع اطلاعاتي موجب ايجاد پديده فرار مالياتي شده است، در صورت وجود سيستم اطلاعاتي، ماليات‌دهندگان مي‌دانند كه با نپرداختن ماليات اين عدم‌پرداخت در سيستم يكپارچه اطلاعاتي ثبت مي‌شود. بنابراين قوانين مالياتي بايد به‌گونه‌اي تدوين شود كه هيچ فردي اجازه فرار از ماليات را به خود ندهد. ايجاد بانك‌هاي اطلاعاتي در طرح جامع مالياتي پروژه مناسبي است كه هم‌اكنون در دست بررسي است، به همين منظور دولت بر اساس سياست‌هاي برنامه پنجم توسعه به اين نتيجه رسيد كه با تشكيل بانك‌هاي اطلاعاتي در وزارت اقتصاد و جمع‌آوري اطلاعات نسبت به تعيين درآمد افراد و جلوگيري از فرار مالياتي اقدام كند كه در اين زمينه توسط قانون و وزارت امور اقتصادي و دارايي راهكارهاي مناسبي نيز طراحي شد.

با توجه به اينكه فرهنگ، باورها، نوع ارزش‌گذاري‌ها در اخذ ماليات و شناخت آن در نوع جذب مردم در امر تاديه ماليات موثر است تبعات اجتماعي و اقتصادي فرار مالياتي را در كشور چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟

پديده فرارمالياتي به‌عنوان يك مساله جدي براي اغلب كشورها مطرح است. فعالان اقتصادي و مردم در شرايط كنوني خود را با مؤديان بزرگ مالياتي مقايسه مي‌كنند. اين درحالي است كه حقوق بگيران و كاركنان دولت پاك‌ترين و سالم‌ترين قشر در زمينه پرداخت ماليات تلقي مي‌شوند و پديده فرار مالياتي توسط اين دو بخش بسيار كم است، به اين علت كه افراد قبل از دريافت حقوق ماليات موردنظر را پرداخت مي‌كنند. ازاين‌رو حقوق‌بگيران نيز از بخش خصوصي‌كه بزرگ‌ترين فعالين اقتصادي در اجتماع محسوب مي‌شوند اين توقع را دارند كه ماليات‌هاي خود را به‌صورت كامل پرداخت كنند. در نتيجه هرچه روند اجرايي قوانين ماليات به روش بهينه‌‌تري انجام شود و ماليات‌ها به اندازه دريافت شود، تبعات اجتماعي و اقتصادي مثبتي در جامعه به همراه خواهد داشت و ميزان مشاركت مردم در زمينه پرداخت ماليات افزايش خواهد يافت. درحال‌حاضر سرمايه‌گذاران بين‌المللي معمولاً سرمايه‌هاي خود را از كشور داراي نرخ ماليات بالاتر خارج و به كشور داراي نرخ‌ ماليات پايين‌تر وارد مي‌كنند. با اين كار، آنها از پرداخت ماليات بالاتر دركشور اول اجتناب مي‌كنند. اگر نرخ ماليات بر ارزش‌افزوده مربوط به يك كالاي وارداتي در مقايسه با كالاي مشابه داخلي آن بالاتر باشد و مصرف‌كنندگان داخلي نيز كالاي داخلي را به‌دليل ارزان‌تر بودن ترجيح دهند به نوعي رفتار اجتناب از پرداخت ماليات را در پيش گرفته‌اند زيرا با اين رفتار ماليات كمتري را پرداخته‌اند.

زمينه‌هاي پيدايش فرار مالياتي مؤديان بزرگ و عوامل اصلي در روند اجتناب از پرداخت ماليات را تشريح كنيد؟

بررسي‌هاي مختلف نشان مي‌دهد بيشتر مردم نمي‌دانند چرا ماليات مي‌دهند. هم‌اكنون شايع‌ترين زمينه‌هاي پيدايش فرار مالياتي نبود گسترش فرهنگ مالياتي در جامعه است؛ فرهنگ مالياتي مجموعه‌اي از طرز تلقي بينش و عكس‌العمل افراد در مقابل نظام مالياتي است. به عبارت ديگر سطح تحصيلات و آگاهي عواملي هستند كه فرهنگ مالياتي را شكل مي‌دهند. هم‌اكنون به طوركلي اشخاص براي پرداخت ماليات از مقاومت كرده و سعي مي‌كنند‌ كمترين پرداخت‌هاي مالياتي را از درآمدهاي خود داشته باشند ازاين‌رو نظارت دستگاه‌هاي نظارتي و دركنار آنها جرايم و تشويق عامل‌هايي هستند كه به جلوگيري از اين پديده كمك مي‌كنند، اين در حالي است كه ارائه خدمات مناسب از سوي دولت در مقابل وصول ماليات از اثرات مثبت فرهنگ‌سازي در رابطه با ممانعت در زمينه پرداخت ماليات تلقي مي‌شود.

با توجه به اينكه نيروي انساني نقش ويژه‌اي را در سازمان‌هاي مالياتي ايفا مي‌كند، به عقيده شما رسيدگي به وضعيت كارمندان اداره كل امور مؤديان بزرگ مالياتي چه تاثيري در امر وصول ماليات‌ها دارد؟

نيروي انساني نقش قابل‌توجهي را در اداره كل امور مؤديان بزرگ ايفا مي‌كند اگر به نيروي انساني توجهي نشود آثار تخريبي بالايي را به‌دنبال دارد. بنابراين تلاش مي‌شود تا تمام همكاران در يك محيط شاداب و آرام و با استرس كم بتوانند خدمات مناسبي را به مردم ارائه دهند. به‌‌دليل سياست‌هاي حمايتي دولت در زمينه دريافت ماليات‌ها مردم آثار مثبت و مستقيم كار را كمتر رويت مي‌كنند، اداره كل امور مؤديان مالياتي موظف است با تكريم ارباب‌رجوع فضاي مناسبي را براي كارمندان و مؤديان ايجاد كند.

نسخه قابل چاپ
  • چاپ
كليه حقوق اين پورتال متعلق به شبكه اخبار اقتصادي و دارايي ايران مي باشد.
خانه | بازگشت | حريم خصوصي كاربران |
Guest (MefaGuest)


Powered By Sigma ITID.