نقشآفرینی خزانهداری کل کشور در نظام مدیریت مالی بخش عمومی، پایهگذار تصمیمگیری دادهمبنا و دستیابی به حکمرانی مطلوب است. تحقق این آرمان، مستلزم بهرهگیری از دانش روز و فناوریهای نوین در اجرای مسئولیتهای خطیر و گسترده این نهاد در حوزههای تخصصی ازجمله مدیریت نقدینگی، نظارت بر اجرای بودجه، نظارت مالی، مدیریت بدهیها، مدیریت داراییها و گزارشگری مالی و حسابداری بخش عمومی است. افزونبراین، تکالیف جدید و شرایط ناشی از وضعیت اقتصادی کشور، بر گستره و پیچیدگی این مسئولیتها افزوده است. ازاینرو، ایجاد و بهرهگیری از «مرکز تصمیمسازی و پشتیبانی تخصصی» بهمنظور ارتقاء، تعالی و افزایش چابکی عملیات مالی در واکنش به تحولات، ضرورتی انکارناپذیر محسوب میشود.
با توجه به محدودیتهای ساختاری و تشکیلاتی موجود، این ضرورت موجب شد «مرکز توسعه و تحقیقات خزانهداری کل کشور» بهصورت غیررسمی راهاندازی شود.
این مرکز با تکیه بر ظرفیت علمی و تجارب زیسته «شبکه خبرگانی» و «کانونهای تحول مأموریتمحور» بهعنوان موتورهای محرکه و همچنین با بهرهگیری از «گروه کارآمدی و تعالی» و «گروه پایش و برنامهریزی» بهعنوان دو بازوی اجرایی و «میز حل مسئله فوری» بهعنوان سازوکار واکنش سریع، فعالیت خواهد کرد تا از طریق برنامهریزی دقیق، علاوه بر ارتقای کارکردهای خزانهداری کل کشور در تحول نظام مدیریت مالی بخش عمومی نقشآفرینی نماید.
ماده 1- اصطلاحات در این اساسنامه به اختصار به شرح ذیل تعریف شده است:
- مرکز: مرکز توسعه و تحقیقات خزانهداری کل کشور
- کانون تحول: کانونهای تحول مأموریتمحور
- دفاتر: ادارات کل/مراکز زیرمجموعه خزانهداری کل کشور
- واحدهای استانی: خزانهمعین استانها
- میز مسئله: میز حل مسئله فوری
ماده 2-اهداف کلان مرکز
اهداف کلان این مرکز عبارت است از:
- تدوین نظاممسائل خزانهداری کل کشور و پیشنهاد راهکارهای عملیاتی برای حل آنها
- آیندهپژوهی حوزههای تخصصی نظام مدیریت مالی بخش عمومی با رویکرد نظام یکپارچه و هوشمند
- فراهم آوردن زمینه نقش آفرینی مؤثر خزانهداری کل کشور در تحول نظام مدیریت مالی بخش عمومی
- ایجاد زمینه دانش افزایی و مدیریت دانش در حوزههای تخصصی نظام مدیریت مالی بخش عمومی
- ایجاد و تقویت همکاری با نهادها، انجمنها، خبرگان، اساتید دانشگاهی و صاحبنظران داخلی و خارجی
- ارائه پیشنهاد برنامههای توانمندسازی کارکنان از طریق نیازسنجی آموزش تخصصی و کاربردی، مهارتآموزی و تدوین مسیر ارتقای شغلی و مدیریت استعدادها
- مهندسی مجدد فرآیندها و بهبود آن با هدف افزایش بهرهوری و چابکی
- تدوین و بروزرسانی سند راهبردی خزانهداری کل کشور و پایش اجرای برنامههای عملیاتی دفاتر
- اظهارنظر کارشناسی در مورد قوانین و مقررات پیشنهادی مشتملبر؛ آییننامهها، دستورالعملها، بخشنامهها و ... به منظور ارائه تجویزهای راهبردی
- تنقیح قوانین و مقررات نظام مالی و محاسباتی در راستای ارتقاء شفافیت و انضباط مالی
- رصد و پایش دستاوردهای نوین علمی و تحولات بینالمللی در حوزههای تخصصی نظام مدیریت مالی بخش عمومی
- بازطراحی ساختار نهادی خزانهداری کل کشور
- طراحی نظام مدیریت عملکرد در دفاتر خزانهداری کل کشور با هدف تعالی سازمانی
- تشکیل کانونهای تحول مأموریتمحور در حوزههای تخصصی نظام مدیریت مالی بخش عمومی با هدف احصاء و اولویتبندی موضوعات راهبردی تحولی، طراحی و استقرار داشبورد هوش سازمانی (BI) مبتنی بر اصول حاکمیت داده و اطلاعات، استفاده از ظرفیت هوش مصنوعی و فناوریهای نوظهور
- بررسی موارد ارجاعی از سوی خزانهدار کل کشور و ارائه تحلیلها و پیشنهادهای سیاستی
ماده 3- ارکان مرکز
ارکان مرکز توسعه و تحقیقات خزانهداری کل کشور به شرح ذیل است:
- شبکه خبرگانی
- کانونهای تحول مأموریتمحور
- میز حل مسئله فوری
- گروه برنامهریزی و پایش
- گروه کارآمدی و تعالی
ماده 4 - رئیس مرکز
رئیس مرکز با حکم خزانهدار کل کشور منصوب و با تشکیل شبکه خبرگانی، میز مسئله، گروههای تخصصی و فراهمسازی زمینه ایجاد کانونهای تحول، نسبت به راهبری، برنامهریزی، سازماندهی، نظارت و ارزیابی بهمنظور تحقق اهداف مرکز مندرج در ماده (2) این اساسنامه اقدام مینماید.
ماده 5- شبکه خبرگانی
شبکه خبرگانی، مهمترین رکن مرکز تحقیقات، متشکل از صاحبنظران، مدیران و مشاوران در حوزههای تخصصی نظام مدیریت مالی بخش عمومی، حسابداری، اقتصاد، حقوق و ... است. این شبکه به منظور استفاده از خردجمعی و پشتیبانی علمی و بهرهمندی از تجربیات، نظرات، تحلیلها و مشاورههای تخصصی و راهبردی خبرگان نظام مدیریت مالی بخش عمومی در راستای تحقق اهداف مرکز فعالیت میکند.
ماده 6- ترکیب و اعضاء شبکه خبرگانی
اعضای شبکه خبرگانی از میان گروههای ذیل با پیشنهاد رئیس مرکز و تایید خزانهدار کل کشور برای مدت دو سال انتخاب میشوند و انتخاب مجدد آنها نیز بلامانع است.
- مدیران و معاونین دفاتر و مشاورین خزانهداری کل کشور
- مدیران کل استانی (که سابقه فعالیت در حوزه خزانهداری یا ذیحسابی را دارند) و معاونین نظارت و رئیس خزانهمعین استانها
- ذیحسابان و معاونین ذیحساب (شاغل یا بازنشسته)
- پیشکسوتان و بازنشستگان خزانهداری کل کشور
- اساتید دانشگاهی، پژوهشگران، صاحبنظران و خبرگان در حوزههای تخصصی نظام مدیریت مالی بخش عمومی و سایر حوزه های تخصصی مرتبط
تبصره 1: مشارکت و تبادل نظرات اعضا از طریق کانالهای ارتباط الکترونیکی صورت میگیرد. رئیس مرکز، گزارش سالانه نحوه عملکرد و مشارکت اعضای شبکه خبرگانی را به خزانهدار کل کشور ارائه میدهد.
تبصره 2: اعضای شبکه خبرگانی موظف هستند هرگونه اطلاعات مندرج در شبکه خبرگانی را محرمانه تلقی و از افشای آن به سایرین خودداری نمایند.
تبصره 3: با هدف ایجاد فضای فکری خلاقانه و تقویت تفکر انتقادی و بینش چندجانبه برای اعلامنظر اعضای شبکه خبرگانی، مرکز مکلف است سازوکارهای لازم برای حفظ محرمانگی و امنیت اطلاعات هویتی اعضاء را در کانالهای ارتباط الکترونیکی فراهم نماید.
ماده 7 -وظایف شبکه خبرگانی
وظایف شبکه خبرگانی به شرح ذیل میباشد:
- بررسی و اعلام نظر کارشناسی در مورد نظاممسائل، قوانین و مقررات، پیشنویسها (از قبیل طرح، لایحه، آییننامه، تصویبنامه، دستورالعمل و بخشنامه) و اسناد سیاستی و راهبردی ارجاعی از سوی مرکز
- ارائه ایدهها و پیشنهادهای نوآورانه و راهبردی در راستای بهبود نظام مدیریت مالی بخش عمومی
- ارائه بازخوردهای تخصصی اجرای سیاستها، برنامههای عملیاتی و اقدامات جاری خزانهداری کل کشور
- انعکاس رصد مسائل و تحولات محیطی، منطقهای و بینالمللی مرتبط با حوزههای تخصصی نظام مدیریت مالی بخش عمومی
ماده 8- کانونهای تحول مأموریتمحور
با هدف تحول در حوزههای تخصصی نظام مدیریت مالی بخش عمومی و با محوریت هوشمندسازی و یکپارچهسازی فرایندهای عملیاتی، «کانونهای تحول» در دفاتر تشکیل میشوند تا زمینه تعامل و تبادل دیدگاهها و تجارب میان متخصصان و صاحبنظران را فراهم نمایند. کانونها ضمن پایش و تحلیل روند شاخصهای کلیدی عملکرد در حوزههای تخصصی ذیربط، برنامه عملیاتی براساس اولویتهای راهبردی ابلاغی مرکز را تهیه و اجرا مینمایند.
کانون تحولهای مأموریتمحور در نظام مدیریت مالی بخش عمومی به شرح ذیل است:
- کانون تحول مدیریت نقدینگی
- کانون تحول مدیریت بدهیها
- کانون تحول مدیریت داراییها
- کانون تحول حسابداری بخش عمومی
- کانون تحول اجرای نظارت بر اجرای بودجه
- کانون تحول نظارت مالی
ماده 9- اهداف راهبردی کانونهای تحول مأموریتمحور
اهداف راهبردی کانونهای تحول به شرح ذیل میباشد:
- شناسایی نظاممسائل، تدوین و اجرای راهکارها
- آسیبشناسی فرآیندهای عملیاتی و مهندسی مجدد آنها با رویکرد حاکمیت داده
- تدوین و بروزرسانی شاخصهای کلیدی عملکرد با رویکرد ارتقاء آنها با طراحی و استقرار داشبورد هوشسازمانی (BI)
- تدوین نقشه راه بکارگیری هوش مصنوعی
- شناسایی و ارزیابی ریسک فرایندهای عملیاتی و تحلیل عوامل مؤثر بر آن با تاکید بر شرایط بحران
ماده 10: کانونهای تحول موظف هستند، برنامه عملیاتی سالانه مشتملبر؛ زمانبندی پروژه/برنامه/اقدام تحولی را به منظور تحقق اهداف مندرج در ماده (9) تدوین نموده و گزارشهای تحلیلی دورهای از پیشرفت عملیاتی، دستاوردها و چالشهای اجرایی آنها را هر شش ماه یکبار به رئیس مرکز ارائه نمایند.
ماده 11-ترکیب و اعضاء کانونهای تحول مأموریتمحور
مسئولیت هدایت و راهبری کانونهای تحول بر عهده مدیران دفاتر ذیربط خزانهداری کل کشور است و اعضای کانونها حداقل هفت نفر میباشند که با پیشنهاد مدیر دفتر ذیربط و تایید خزانهدار کل کشور از میان گروههای ذیل انتخاب میشوند:
- مدیران و کارشناسان خبره از دفتر ذیربط دو نفر
- ذیحساب منتخب یک نفر
- معاون نظارت مالی و رئیس خزانهمعین استان یک نفر
- صاحبنظران/پژوهشگران مستقل خارج از ساختار سازمانی خزانهداری کل کشور با تخصص مرتبط دو نفر
- مدیران/کارشناسان خبره خزانهداری کل کشور (از سایر دفاتر)یک نفر
تبصره 1: دعوت از سایر افراد صاحبنظر و کارشناس متخصص بنا به صلاحدید رئیس کانون بلامانع است.
تبصره 2: رئیس هر یک از کانونها، از میان اعضای کانون و با پیشنهاد مدیر دفتر ذیربط و تأیید خزانهدار کل کشور، انتخاب میشود.
تبصره 3: دبیر کانونهای تحول توسط رئیس مرکز و از میان اعضای گروه برنامهریزی و پایش انتخاب میشود.
ماده 12 - میز حل مسئله فوری
میز حل مسئله فوری سازوکاری چابک و تخصصی است که با هدف پاسخگویی سریع و دقیق به مسائل مهم و فوریتدار و حساس خزانهداری کل کشور، به صورت موقت و مأموریتمحور تشکیل میشود. ارجاع موضوعات به این میز منوط به تشخیص رئیس مرکز میباشد.
مسئولیت اداره میز مسئله برعهده رئیس مرکز بوده و گروه برنامهریزی و پایش به عنوان دبیرخانه آن فعالیت میکند. موضوعات با استفاده از ظرفیت شبکه خبرگانی و با حضور متولیان موضوع و صاحبنظران در میز مسئله مورد بررسی قرار میگیرد.
تبصره: ترکیب و تعداد اعضای میز مسئله، حسب موضوع و تخصص مورد نیاز، به تشخیص رئیس مرکز تعیین میگردد.
ماده 13- گروه برنامهریزی و پایش
گروه برنامهریزی و پایش بهعنوان بازوی برنامهریزی و هماهنگی مرکز، مسئول طراحی و استقرار فرآیندهای برنامهریزی، مستندسازی و پیگیری اجرای تصمیمات مرکز است. این گروه، ضمن ایجاد ارتباط منسجم و مستمر شبکه خبرگانی با کانونهای تحول، میز مسئله و گروه کارآمدی و تعالی، مأموریت تدوین گزارش نظاممسائل و اسناد راهبردی و همچنین آیندهپژوهی را بر عهده دارد.
ماده 14- وظایف گروه برنامهریزی و پایش
وظایف گروه برنامهریزی و پایش به شرح ذیل میباشد:
- تدوین تقویم جلسات، تنظیم دستور جلسات و انجام هماهنگیهای لازم برای فعالیت ارکان مرکز
- مستندسازی جلسات، مصوبات و تصمیمات ارکان مرکز و تشکیل و بروزرسانی بانکهای اطلاعاتی
- دریافت، تجمیع و تحلیل نظرات تخصصی اعضای شبکه خبرگانی به منظور انعکاس به ارکان مرکز
- ابلاغ تصمیمات متخذه در مرکز و پیگیری اجرای آن
- استقرار نظام مدیریت عملکرد در خزانهداری کل کشور و ارزیابی و پایش تحلیل مستمر آن
- تدوین گزارش نظاممسائل خزانهداری کل کشور با هدف اولویتبندی برای جاریسازی
- تدوین سند راهبردی خزانهداری کل کشور و بروزرسانی آن
- پایش و ارزیابی پیشرفت برنامههای عملیاتی سالانه مبتنی بر سند راهبردی
- انجام مطالعات آیندهپژوهی با رویکرد استقرار نظام مدیریت مالی بخش عمومی یکپارچه و هوشمند و مدلسازی عوامل پیشران و ارائه راهکارها و بینشهای سیاستی
تبصره: اعضاء و رئیس گروه با پیشنهاد رئیس مرکز و تأیید خزانهدار کل کشور انتخاب میشوند.
ماده 15- گروه کارآمدی و تعالی
گروه کارآمدی و تعالی بهعنوان بازوی توانمندساز سرمایه انسانی با رویکردی بهرهور بر بهبود کلان فرآیندها و تحول ساختاری در خزانهداری کل کشور و واحدهای استانی اقدام مینماید. این گروه با هویت بخشی به نظام منابع انسانی، مأموریتهایی مشتملبر؛ مدیریت استعداد، جانشینپروری، مدیریت دانش و نهادینهسازی فرهنگ کارشناسمحوری را بر عهده داشته و در راستای دانشافزایی و بهرهمندی از دستاوردهای نوین نظام مدیریت مالی بخش عمومی، توسعه و تعمیق ارتباطات مؤثر با مراکز علمی، انجمنهای تخصصی و نهادهای بینالمللی را راهبری مینماید.
تبصره: اعضای گروه با پیشنهاد رئیس مرکز و تأیید خزانهدار کل کشور انتخاب میشوند.
ماده 16- وظایف گروه کارآمدی و تعالی
وظایف گروه کارآمدی و تعالی به شرح ذیل میباشد:
- مهندسی مجدد کلان فرآیندهای نظام مدیریت مالی بخش عمومی با هدف بهینهسازی و تاکید بر ارتقاء بهرهوری
- فراهم آوردن زمینه پیادهسازی نظام مدیریت استعدادها و مسیر ارتقاء شغلی با هدف شناسایی، پرورش و نگهداشت کارکنان خزانهداری کل کشور و واحدهای استانی
- ارائه سند تحول ساختاری در خزانهداری کل کشور و واحدهای استانی با تاکید بر چابکی سازمانی
- نیازسنجی آموزشهای تخصصی- کاربردی کارکنان دفاتر به صورت مستمر و پویا
- تولید و انتشار محتوای آموزشهای تخصصی- مهارت محور
- فراهم آوردن زمینه پیادهسازی نظام مدیریت دانش
- ایجاد کانالهای ارتباطی مؤثر با دانشگاهها، انجمنهای علمی و مراکز علمی و پژوهشی داخلی و بینالمللی
- راهبری کمیته تخصصی نظام پیشنهادات خزانهداری کل کشور
- رصد دستاوردها و تحولات بینالمللی در حوزههای تخصصی نظام مدیریت مالی بخش عمومی
- نهادینهسازی فرهنگ کارشناس محوری در دفاتر و واحدهای استانی
- مشارکت مؤثر در تنقیح قوانین و مقررات نظام مدیریت مالی بخش عمومی
ماده 17- حقالزحمه افرادی که در چارچوب تحقق اهداف مرکز همکاری مینمایند، بر اساس ارزیابی عملکرد دورهای با پیشنهاد رئیس مرکز و تایید خزانهدار کل کشور در قالب حقالتحقیق و پاداش (حسب مورد) قابل پرداخت میباشد.
ماده 18- به ایدههای خلاقانه و اقدامات برجسته و مؤثر که بنا به تشخیص رئیس مرکز و تایید خزانهدار کل کشور موجب بهبود کارکردهای خزانهداری کل کشور شوند، پاداش بهرهوری پرداخت میشود.
ماده 19- پرداخت صورت وضعیت قراردادهای مربوط به پروژهها و برنامههای تحولی که براساس مصوبات و تصمیمات متخذه در مرکز برای اجرا برونسپاری شده است، پس از تایید مدیران دفاتر ذیربط (بهرهبردار) و رئیس مرکز (ناظر) برای تایید نهایی به خزانهدار کل کشور ارسال میشود.
ماده 20- دفاتر و واحدهای استانی مکلفند در چارچوب مأموریتها و وظایف مندرج در اساسنامه، مشارکت و همکاریهای لازم را در راستای تحقق اهداف مرکز به عمل آورند.
ماده 21- بهمنظور ایجاد انسجام نهادی، هرگونه پیشنهاد تغییر یا اصلاح در ساختار تشکیلاتی دفاتر و واحدهای استانی با اخذ نظر مرکز و تایید خزانهداری کل کشور انجام میپذیرد.
ماده 22- رعایت اصول اخلاق حرفهای، رازداری و عدم افشای هرگونه اطلاعات، در کلیه امور و فعالیتهای مرکز، برای تمامی مشارکتکنندگان با مرکز الزامی است.
ماده 23- رئیس مرکز میتواند حسب ضرورت، نسبت به پیشنهاد اصلاح اساسنامه و بازنگری ارکان مرکز با تایید خزانهدار کل کشور اقدام نماید.
این اساسنامه در تاریخ 13/8/1404به تایید جناب آقای دکتر اکرمی، خزانهدار کل کشور رسید.