به گزارش شادا به نقل از شرکت سپرده‌گذاری مرکزی، شاید تا چند سال پیش، پیگیری یک حساب اجاره‌ای یا کشف یک هویت مجعول در بازار سرمایه، ماه‌ها زمان می‌برد. علت روشن بود؛ اطلاعات سهامداران میان ده‌ها کارگزاری، بانک و شرکت ناشر پراکنده بود و هیچ مرجع واحدی برای صحه‌گذاری روی هویت واقعی فعالان بورس وجود نداشت. اما توسعه سامانه جامع اطلاعات مشتریان (سجام) این معادله را برهم زد.
خداحافظی با فرایندهای سنتی
شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه با راه‌اندازی سامانه «سجام»، فرآیندهای سنتی را کنار گذاشت و یک پایگاه داده متمرکز و مرجع برای بازار سرمایه ساخت؛ زیرساختی که امروز ثبت‌نام را ساده و نقش لایه امنیتی هوشمند را برای بورس ایفا می‌کند.
تقاطع داده‌ها در لحظه
بر اساس این گزارش، قدرت اصلی «سجام» در اعتبارسنجی هویت، حاصل اتصال مستقیم آن به شاهراه‌های اطلاعاتی کشور است. امروز اگر فردی قصد ثبت‌نام یا دریافت خدمات مالی داشته باشد، داده‌های او در چهار سطح کلیدی به‌صورت متقاطع بررسی می‌شوند؛ به این ترتیب که مشخصات فردی از ثبت احوال استعلام شده، کدملی با شماره تلفن همراه در سامانه شاهکار تطبیق داده می‌شود، کدملی با شماره حساب و شبا در شبکه بانکی انطباق دقیق می‌یابد. اگر فقط یکی از این حلقه‌ها مغایرت داشته باشد، فرآیند همان‌جا متوقف می‌شود. همین تقاطع لحظه‌ای داده‌ها، امکان ثبت‌نام با هویت جعلی، استفاده از کدهای فیک یا راه‌اندازی حساب‌های اجاره‌ای را عملاً به صفر نزدیک کرده است.
هوش مصنوعی و مبارزه با پولشویی
از سویی دیگر باید به این نکته هم اذعان داشت که ابعاد امنیتی «سجام» به تقاطع داده‌های متنی محدود نمی‌شود. ورود الگوریتم‌های هوش مصنوعی برای احراز هویت غیرحضوری«از پردازش تصویر و صوتی گرفته تا تشخیص زنده بودن چهره (Liveness Detection)» باعث شده تا بدون نیاز به مراجعه حضوری، بالاترین ضریب اطمینان در هویت‌سنجی ثبت شود.
ردپای دیجیتال شفاف
گفتنی است: از منظر حاکمیتی نیز، ایجاد یک «ردپای دیجیتال شفاف» برای تمامی جابه‌جایی‌های دارایی، سجام را به بازوی اصلی بورس در اجرای دقیق قوانین مبارزه با پولشویی تبدیل کرده است. این سامانه مانع ورود پول‌های مشکوک به بازار شده و فضایی امن و عادلانه را برای فعالیت تمامی سهامداران فراهم می‌سازد. امروز «سجام» ثابت کرده که متمرکزسازی داده‌ها و صیانت از حریم خصوصی، دو روی یک سکه‌اند؛ زیرساختی مطمئن که شفافیت را به رکن اصلی بورس تبدیل کرده است.
اصطلاحات کلیدی
هویت‌سنجی یکتا (Single Source of Truth): الگویی که در آن اطلاعات هویتی و مالی شخص تنها در یک مرجع معتبر ثبت و تایید شده و سایر سامانه‌ها به همان منبع متصل می‌شوند.
تطبیق شاهکار: استعلام الکترونیکی مالکیت شماره تلفن همراه با کد ملی جهت اطمینان از دسترسی انحصاری فرد به پیامک‌ها و کدهای امنیتی.
تشخیص زنده بودن (Liveness Detection): الگوریتم هوش مصنوعی که زنده و واقعی بودن تصویر کاربر را در برابر دوربین بررسی کرده و مانع سوءاستفاده از عکس یا ویدیو می‌شود.
ردپای دیجیتال مالی: ثبت الکترونیکی و غیرقابل‌تغییر تمامی تراکنش‌ها و تغییرات داده‌ای در زیرساخت‌های متمرکز بورس.